Przebicie rozrusznika do masy sprawdzisz multimetrem ustawionym na pomiar rezystancji lub test ciągłości. Po odłączeniu akumulatora zmierz, czy między zaciskiem prądowym rozrusznika a metalową obudową występuje przejście. W sprawnym urządzeniu nie powinno go być. Nie podłączaj rozrusznika do napięcia 230 V.
Dlaczego test 230 V jest niedopuszczalny?
Rozrusznik samochodowy lub motocyklowy jest silnikiem prądu stałego zasilanym zwykle napięciem 12 V albo 24 V. Sieć domowa dostarcza napięcie przemienne 230 V, które stwarza ryzyko porażenia i może trwale uszkodzić uzwojenia, izolację oraz komutator.
Opowieści o sprawdzaniu rozruszników napięciem sieciowym wynikają najczęściej z pomylenia różnych metod diagnostycznych. Do badania izolacji i zwarć w uzwojeniach stosuje się specjalistyczny tester, induktor lub przyrząd do kontroli uzwojeń. Nie jest nim gniazdko elektryczne.
Jak sprawdzić przebicie rozrusznika multimetrem?
Do podstawowego pomiaru potrzebujesz kilku rzeczy:
- Multimetru z funkcją pomiaru rezystancji lub testu ciągłości.
- Kluczy potrzebnych do odłączenia i wyjęcia rozrusznika.
- Rękawic ochronnych oraz czystych końcówek pomiarowych.
Najbezpieczniej wykonać test po wymontowaniu rozrusznika. Procedura wygląda następująco:
- Wyłącz zapłon i odłącz ujemny przewód akumulatora. Przy demontażu rozrusznika odłącz także przewód zasilający od jego zacisku.
- Oczyść metalową obudowę oraz zacisk prądowy z oleju, korozji i zabrudzeń, ponieważ mogą zakłócić pomiar.
- Ustaw multimetr na omomierz, najlepiej na najniższy zakres rezystancji. Możesz też użyć funkcji testu ciągłości, czyli brzęczyka.
- Przyłóż jedną sondę do zacisku prądowego rozrusznika, a drugą do niepomalowanej metalowej części obudowy.
- Odczytaj wynik. Wskazanie bliskie zeru albo ciągły sygnał dźwiękowy oznacza przejście między zaciskiem a obudową, czyli podejrzenie przebicia do masy.
- Jeśli miernik pokazuje brak przejścia lub bardzo wysoką rezystancję, izolacja względem obudowy nie wykazuje przebicia w warunkach tego testu.
Ważny jest sposób przygotowania rozrusznika. Podczas pomiaru szczotki powinny być odsunięte od komutatora albo odizolowane zgodnie z konstrukcją urządzenia. W przeciwnym razie obwód przez szczotki, komutator i uzwojenie może dać niejednoznaczny wynik. W rozruszniku ze szczotkami pozostawionymi w kontakcie z komutatorem sam pomiar zacisku względem obudowy nie zawsze pozwala ocenić wyłącznie izolację badanego uzwojenia.
Nie przykładaj sond do przypadkowych punktów. Obudowa jest masą, natomiast zacisk prądowy to miejsce, do którego dochodzi gruby przewód z przekaźnika rozrusznika. Przed pomiarem sprawdź też, czy sam multimetr wskazuje prawidłową wartość po zwarciu sond. Rezystancja przewodów może mieć znaczenie przy bardzo małych oporach.
Nie każdy problem z rozruchem oznacza przebicie
Objawy takie jak słabe kręcenie, cykanie albo rozładowywanie akumulatora mogą pochodzić z kilku różnych usterek. Wstępne rozróżnienie ułatwia poniższa tabela:
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Co sprawdzić? |
|---|---|---|
| Rozrusznik kręci wolno | Słaby akumulator, zużyte szczotki, opory mechaniczne albo problem z masą | Napięcie akumulatora pod obciążeniem, przewód masowy, szczotki i połączenia |
| Słychać cykanie, ale silnik się nie obraca | Przekaźnik rozrusznika, jego styki albo zbyt duży spadek napięcia | Napięcie na zacisku rozrusznika podczas próby rozruchu i stan styków |
| Brak reakcji po przekręceniu kluczyka | Obwód sterowania, stacyjka, czujnik blokady lub przerwa w przewodzie | Bezpieczniki, napięcie sterujące przekaźnikiem i połączenia masowe |
| Akumulator rozładowuje się podczas postoju | Upływ w instalacji, sklejone styki przekaźnika lub zwarcie do masy | Pobór prądu po uśpieniu instalacji oraz przewód zasilający rozrusznik |
Jeżeli pomiar rozrusznika nie wykazuje przejścia do obudowy, sprawdź także przewody, zaciski, stacyjkę i przekaźnik. Sam rozrusznik jest zwykle odłączany od akumulatora przez przekaźnik, więc jego usterka nie zawsze tłumaczy stały pobór prądu podczas postoju.
Przebicie do masy a zwarcie międzyzwojowe
Przebicie do masy oznacza niepożądane połączenie uzwojenia z metalową obudową. To właśnie taką usterkę można wstępnie wykryć omomierzem, mierząc izolację między zaciskiem prądowym a obudową.
Zwarcie międzyzwojowe jest innym problemem. Powstaje wtedy, gdy izolacja uszkadza się pomiędzy sąsiednimi zwojami tego samego uzwojenia. Obwód nadal może być odizolowany od obudowy, dlatego zwykły multimetr pokaże brak przebicia, mimo że rozrusznik będzie działał nieprawidłowo.
Typowe sygnały zwarcia międzyzwojowego to słabe kręcenie mimo sprawnego akumulatora, nadmierne iskrzenie, szybkie nagrzewanie rozrusznika albo duży pobór prądu. Do potwierdzenia takiej usterki potrzebny jest induktor, tester uzwojeń lub badanie w zakładzie zajmującym się rozrusznikami. Wymiana samych szczotek nie rozwiąże problemu, jeśli uszkodzone jest uzwojenie.
Jeśli pomiar między zaciskiem a obudową nie wykazuje przejścia, ale rozrusznik nadal pobiera zbyt dużo prądu lub traci siłę po rozgrzaniu, nie traktuj tego wyniku jako pełnego potwierdzenia sprawności. W takiej sytuacji trzeba zbadać zwarcie międzyzwojowe oraz spadki napięcia w przewodach i na przekaźniku.
Przed rozpoczęciem pracy odłącz akumulator i nie wykonuj żadnych prób z napięciem 230 V. Jeśli nie masz pewności, jak odizolować szczotki lub bezpiecznie zdemontować rozrusznik, zleć pomiar elektromechanikowi.


