Katalizator znajduje się w układzie wydechowym – w starszych samochodach zwykle pod podłogą, a w nowszych często tuż za kolektorem wydechowym albo turbosprężarką. Z zewnątrz przypomina metalową puszkę lub pogrubienie rury. Jego dokładne położenie zależy od modelu, rodzaju silnika i konstrukcji układu wydechowego.
Gdzie znajduje się katalizator w samochodzie?
W aucie osobowym trzeba szukać go między silnikiem a tłumikami, w pierwszej części układu wydechowego. Może znajdować się pod podwoziem, mniej więcej w okolicy przedniej osi lub podłogi przednich siedzeń. W nowszych konstrukcjach katalizator jest przesuwany bliżej silnika, czasem zostaje zintegrowany z kolektorem wydechowym albo przykręcony bezpośrednio za turbosprężarką.
Takie umiejscowienie nie jest przypadkowe. Katalizator zaczyna działać skutecznie dopiero po rozgrzaniu do wysokiej temperatury, dlatego producenci montują go możliwie blisko źródła gorących spalin. W niektórych samochodach występują dwa katalizatory, na przykład jeden przy silniku i drugi pod podłogą.
Od czego zależy miejsce montażu katalizatora?
Największe znaczenie ma wiek pojazdu, zastosowana norma emisji oraz rodzaj silnika. W starszych autach konstruktorzy częściej umieszczali katalizator dalej od silnika, ponieważ takie rozwiązanie ułatwiało zabudowę i serwis. Współczesne samochody wymagają szybszego oczyszczania spalin po uruchomieniu zimnego silnika.
| Typ lub wiek pojazdu | Typowa lokalizacja | Powód montażu |
|---|---|---|
| Starszy samochód benzynowy | Pod podłogą, w linii rury wydechowej | Prostsza konstrukcja układu i większa odległość od silnika |
| Nowszy samochód benzynowy | Za kolektorem wydechowym, czasem w jego obudowie | Szybsze nagrzewanie po rozruchu i ograniczenie emisji |
| Samochód z turbodoładowaniem | Za turbosprężarką lub bardzo blisko niej | Wykorzystanie wysokiej temperatury spalin |
| Samochód z silnikiem Diesla | Przed filtrem DPF, czasem w jednej obudowie z filtrem | Współpraca z układem oczyszczania spalin |
W dieslu katalizator nie jest tym samym elementem co filtr DPF. Katalizator oczyszcza spaliny z określonych związków, a DPF zatrzymuje cząstki stałe. W praktyce oba podzespoły mogą znajdować się w jednej, wydłużonej obudowie, przez co ich rozróżnienie pod samochodem jest trudniejsze.
Jak rozpoznać katalizator pod samochodem?
Najłatwiej szukać metalowej puszki wpiętej w rurę wydechową. Katalizator zazwyczaj ma cylindryczny, lekko spłaszczony kształt i zaokrąglone krawędzie. Często wygląda jak miejscowe pogrubienie rury, a z obu stron łączy się z przewodami układu wydechowego.
Nie należy mylić go z tłumikiem. Tłumik zwykle jest większy, bardziej płaski i znajduje się dalej, bliżej tylnej części samochodu. Przy rozpoznawaniu części pomogą następujące cechy:
- Kształt – katalizator przypomina metalowy walec, puszkę lub opływowe pogrubienie rury.
- Rozmiar – zazwyczaj jest mniejszy i smuklejszy niż główny tłumik.
- Położenie – znajduje się bliżej silnika, przed środkowym i tylnym tłumikiem.
- Sondy lambda – w wielu samochodach w pobliżu katalizatora widać przewody i czujniki wkręcone w rurę przed nim lub za nim.
- Osłona termiczna – element może mieć metalową osłonę chroniącą podwozie przed wysoką temperaturą.
Niektóre katalizatory są połączone z kolektorem wydechowym lub filtrem DPF. W takim przypadku nie muszą wyglądać jak osobna, niewielka puszka. Dokładne rozpoznanie może wymagać porównania przebiegu rur z dokumentacją konkretnego modelu albo oględzin na podnośniku.
Gdzie szukać numeru katalizatora?
Numer katalizatora jest zwykle wygrawerowany bezpośrednio na jego metalowej obudowie. Nie zawsze znajduje się na naklejce lub osobnej tabliczce. Z powodu korozji, zabrudzeń i wysokiej temperatury oznaczenie może być trudne do odczytania. Czasem trzeba dokładnie oczyścić powierzchnię, a w przypadku części zintegrowanej z innym podzespołem nawet ją zdemontować.
Przed rozpoczęciem oględzin odczekaj, aż układ wydechowy całkowicie ostygnie. Nie wchodź pod samochód oparty wyłącznie na podnośniku, jeśli nie jest zabezpieczony podporami. Gdy numer jest nieczytelny, przy doborze części często potrzebne są dane samochodu i numer VIN.
Za co odpowiada katalizator?
Katalizator zmniejsza ilość szkodliwych składników spalin. W jego ceramicznym lub metalowym wkładzie znajdują się kanaliki pokryte warstwą aktywną zawierającą między innymi platynę, pallad i rod. Dzięki nim część tlenku węgla, węglowodorów i tlenków azotu zostaje przekształcona w mniej szkodliwe związki.
Podzespół współpracuje z sondą lambda, która dostarcza sterownikowi informacji o składzie spalin. Uszkodzenie katalizatora, jego brak albo nieprawidłowa praca mogą spowodować zapalenie kontrolki silnika, pogorszenie wyników emisji i negatywny wynik badania technicznego. Dlatego podczas wymiany trzeba dobrać część do konkretnego silnika, a nie kierować się wyłącznie jej wyglądem.
Jeśli patrzysz pod samochód z latarką, najpierw szukaj niewielkiej metalowej puszki w pierwszej części wydechu, a nie dużego tłumika przy tylnej osi.
Najkrócej: katalizator znajduje się między silnikiem a tłumikami. W starszym aucie najczęściej będzie pod podłogą, a w nowszym – przy kolektorze wydechowym lub turbosprężarce. Jego identyfikację ułatwia opływowa obudowa, mniejsza od tłumika, oraz obecność sond lambda w pobliżu.


